Zioła na wszystko – niepozorne rośliny i ich dobroczynny wpływ na organizm człowieka

Zioła na wszystko

Zioła bardzo często kojarzone są z ich walorami smakowymi i nieodzownym miejscem w kuchennej szufladzie z przyprawami, ale tak naprawdę to jedynie część tego, co mają do zaoferowania. Odpowiednio dobrane zioła i sporządzane z nich mieszanki, to nie tylko lepszy smak potraw, ale i cały ogrom wartościowych składników, niezbędnych w codziennej diecie.

Włączenie do diety roślin zielarskich, zawierających substancje biologicznie czynne, niesie za sobą cały szereg zdrowotnych korzyści dla naszego organizmu. Niepozorne rośliny, niejednokrotnie uznawane za chwasty, okazują się być źródłem cennych substancji, wspomagających zdrowie w naturalny sposób.

Fitoterapia, czyli (nie)nowoczesne lecznictwo

Zastosowanie roślin i ich przetworów w lecznictwie jest jednym z najstarszych osiągnięć myśli ludzkiej. Fitoterapia, czyli leczenie ziołami, znana była już w czasach starożytnych i nie bez powodu stosowana jest aż do teraz. Obecnie ziołolecznictwo przeżywa renesans i zyskuje na popularności. Naukowe podstawy fitoterapii, stały się istotnym czynnikiem jej rozwoju i przyczyniły do powszechnego jej uznania. Udowodniono, że rośliny lecznicze mogą nie tylko zapobiegać wielu chorobom lub spowalniać ich rozwój, ale także je leczyć, pod warunkiem, że będą stosowane we właściwy sposób.

Substancje biologicznie czynne – wpływ poszczególnych substancji na organizm

Wartość lecznicza ziół zależna jest wyłącznie od zawartości związków chemicznych, nazywanych substancjami lub związkami czynnymi, które posiadają potwierdzony wpływ na fizjologię organizmu. Znajomość tychże związków jest kluczem do nowoczesnego ziołolecznictwa, które pierwotnie opierało się wyłącznie na wyciąganiu wniosków z obserwowania reakcji na spożycie poszczególnych ziół. Obecnie w świadomy sposób wykorzystuje się terapeutyczne właściwości roślin leczniczych.

Poniżej przedstawione zostały najważniejsze spośród substancji biologicznie czynnych, zawarte w roślinach zielarskich:

Alkaloidy

Alkaloidy – stanowią bardzo ważną i liczną grupę związków, zawierające w swym składzie azot. Na organizm ludzki wywierają niekiedy bardzo silne, wręcz gwałtowne działanie, dlatego do niedawna kojarzone były głównie z truciznami. Spośród wielu grup alkaloidów należy wymienić te, które mają największe znaczenie w nowoczesnym lecznictwie:

· Alkaloidy tropanowe – można je znaleźć w bieluniu, pokrzyku i lulku. Ich działanie prozdrowotne to przede wszystkim rozkurczanie mięśni gładkich, co znajduje zastosowanie w przypadku takich dolegliwości jak: wzdęcia, menstruacja i niestrawność.

· Alkaloidy izocholinowe – występują głównie w maku, glistniku i berberysie. Wykazują działanie przeciwbólowe i rozkurczowe. Mogą być wykorzystywane w przypadku bólu głowy i dolegliwościach menstruacyjnych.

· Alkaloidy indolowe – mają wpływ na obniżanie ciśnienia krwi, przywracanie prawidłowego rytmu serca, a także wykazują działanie uspokajające. Można znaleźć je w sporyszu i korzeniu rauwolfii.

Glikozydy

Kolejną istotną grupą substancji biologicznie czynnych są glikozydy. Związki te powstają w procesie łączenia cukrów prostych, posiadających dużą zdolność do wiązania różnorodnych struktur chemicznych z częścią niecukrową, (aglikonem) np. z flawonoidem, antocyjanem, kumaryną. Ich działanie na organizm zależne jest od budowy danego związku chemicznego. Jako przykłady glikozydów można wymienić:

· Glikozydy antocyjanowe – poprawiają wzrok i wzmacniają naczynia włosowate. Spotykane są w owocach czarnej porzeczki, wiśni i burakach ćwikłowych.

· Glikozydy kardenolidowe – wykazują pozytywny wpływ na mięsień sercowy. Ich działanie uzależnione jest od budowy glikozydu oraz zastosowanej dawki. Można znaleźć je w naparstnicy, konwalii majowej i miłku wiosennym.

· Glikozydy saponinowe – szczególnie doceniane w leczeniu układu oddechowego – zwiększają wydzielanie śluzu i odkrztuszanie go z dróg oddechowych. Występują w mydlnicy lekarskiej i pierwiosnku lekarskim.

Garbniki

Jest to bardzo liczna grupa związków chemicznych o ogólnym działaniu ściągającym. Są one pomocne w przypadku wystąpienia biegunki, oddziałują bowiem na błonę śluzową, zmniejszając jej przepuszczalność oraz łagodząc dysfunkcje jelitowe. Ponadto do ich działania można zaliczyć zapobieganie mikrokrwawieniom z uszkodzonych naczyń włosowatych i neutralizowanie toksyn bakteryjnych. Wiele ziół zawiera w sobie garbniki, ale największe ich stężenie można znaleźć w dębie, rdeście wężowniku, pięciorniku oraz w herbacie. Należy jednak pamiętać, że zbyt częste ich stosowanie może przyczynić się do ograniczenia wchłaniania do organizmu soli mineralnych i witamin pobieranych z pożywienia.

Flawonoidy

Flawonoidy odpowiadają za nadawanie roślinom barwy żółtej, pomarańczowej oraz ich odcieni. Wykazują silne działanie antyoksydacyjne. Pozytywnie wpływają na organizm, a ich funkcje terapeutyczne są liczne i zróżnicowane. Flawonoidy:

· Wzmacniają naczynia krwionośne poprzez zwiększanie elastyczności oraz zmniejszanie kruchości i łamliwości naczyń krwionośnych (zwłaszcza tych znajdujących się w mózgu). Zioła zawierające flawonoidy o tych właściwościach to: ruta, fiołek trójbarwny i perełkowiec japoński.

· Działają moczopędnie – oczyszczają krew z toksyn i wspomagają pracę nerek. Wykorzystywane są w przewlekłych stanach zapalnych nerek, w walce z otyłością i nadciśnieniem tętniczym. Ten rodzaj flawonoidów znaleźć można w brzozie i skrzypie polnym.

· Działają przeciwzapalnie. Flawonoidy o takim działaniu występują w arnice górskiej i jasnocie białej.

Antocyjany

Antocyjany to związki spokrewnione z flawonoidami. Są barwnikami roślinnymi o barwie od czerwonej do fioletowej i ciemnoniebieskiej. Najczęściej spotykane są w bzie czarnym, malwie i wiśniach. Ich działanie jest analogiczne do flawonoidów.

Kumaryny

Kumaryny zbliżone są budową do flawonoidów, a wiele z nich występuje jako glikozydy. Wykazują działanie rozkurczające mięśnie gładkie oraz uspokajające ośrodkowy układ nerwowy. Związki zaliczane do podgrupy furanokumaryn znalazły zastosowanie w leczeniu bielactwa bądź utraty pigmentu w skórze.

Olejki eteryczne

Olejki eteryczne to płynne mieszaniny otrzymywane drogą destylacji parą wodną. Ich dobroczynny wpływ na organizm jest zależny od zioła zastosowanego w olejku:

· Olejek krwawnikowy – działanie przeciwzapalne,

· olejek jałowcowy i pietruszkowy – działanie moczopędne,

· olejek tymiankowy – działanie wykrztuśne,

· olejek miętowy – działanie żółciopędne,

· olejek rumiankowy – działanie rozkurczowe,

· olejek walerianowy – działanie uspokajające,

· olejek z drzewka herbacianego – działanie antybakteryjne i antywirusowe.

Opisane powyżej substancje czynne stanowią tylko część benefitów jakie oferują zioła. W roślinach zielarskich znajduje się także wiele witamin, soli mineralnych i tłuszczy – nieocenionych w swoim zbawiennym działaniu na organizm ludzki.

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *