Mikroflora jelitowa – jak prawidłowo o nią dbać?

mikroflora jelitowa - zdjęcie brzucha

Jelita stanowią niezmiernie ważny element organizmu człowieka. Są barierą, chroniącą przed patogenami i toksynami, pochodzącymi ze środowiska zewnętrznego. Zachodzące w jelitach procesy mają na celu wchłanianie niezbędnych witamin i składników odżywczych oraz stymulowanie prawidłowej odporności organizmu. Wszelkie zaburzenia w obrębie mikroflory jelitowej skutkują pogorszeniem stanu zdrowia oraz rozwojem poważnych schorzeń.

Czym jest mikroflora jelitowa?

Mikroflora jelitowa stanowi zespół mikroorganizmów – inaczej znany mikrobiomem lub mikrobiotą, składający się na ekosystem układu pokarmowego.

W przewodzie pokarmowym każdego człowieka bytuje ogromna liczba mikroorganizmów, równa nawet liczbie komórek, tworzących ludzki organizm. Najliczniej występujące i najbardziej zróżnicowane znajdują się w jelicie grubym. Przez wzgląd na środowisko jakie zamieszkują, są to bakterie bezwzględnie bądź względnie beztlenowe. W związku z czym przemiany metaboliczne, zachodzące z ich udziałem mają charakter fermentacyjny.

Jakie znaczenie wykazuje mikroflora jelitowa dla człowieka?

mikroflora jelitowa - równowaga

Relacja pomiędzy mikroflorą jelit a organizmem ludzkim jest pewnym rodzajem symbiozy – czyli stanu, w którym obydwie strony czerpią korzyści ze współżycia. Mikroorganizmy wykazują wiele pożytecznych zachowań względem zdrowia organizmu człowieka.

Mikroorganizmy zamieszkujące jelita człowieka, przede wszystkim pełnią ważne funkcje w procesach fermentacji wybranych składników pokarmowych, stymulują do działania system immunologiczny oraz wspomagają zwalczanie drobnoustrojów chorobotwórczych, a także regulują prawidłową pracę jelit. Ponadto biorą udział w produkcji witamin np. biotyny i witamin z grupy B i K oraz niektórych hormonów. Warto również wspomnieć o funkcji mikrobiomu, jaką jest zwiększanie przyswajalności elektrolitów i składników mineralnych oraz odżywianie komórek jelit przy pomocy własnych metabolitów.

Niezwykle istotne również jest fakt, iż mikrobiom przewodu pokarmowego wykazuje wpływ na utrzymywani prawidłowego funkcjonowania mózgu.

Jakie czynniki zaburzają prawidłowe funkcjonowanie mikroflory bakteryjnej?

Istnieje realna zależność pomiędzy sposobem odżywiania, mikroflorą jelitową a stanem zdrowia człowieka. Negatywny wpływ na stan mikrobioty w głównej mierze związany jest z nieprawidłowo zbilansowaną dietą. Spożywanie w dużych ilościach produktów wysokoprzetworzonych w połączeniu z niedostateczną ilością owoców i warzyw, skutkuje zaburzeniem funkcjonowania mikrobiomu, a tym samym prowadzi do pogorszenia zdrowia i wielu chorób.

Wszelkie choroby zapalne jelit, choroby wątroby czy nowotworowy oraz przewlekłe infekcje różnego typu, dotyczą przede wszystkim osób, których dieta obfituje głównie w mięso, tłuszcze nasycone, oczyszczane mąki, cukier, sól i alkohol.

mikroflora jelitowa - tłuste jedzenie

Zbyt duże zawartości tłuszczu i białka pochodzenia zwierzęcego przyczyniają się do rozwoju niekorzystnych bakterii jelitowych, których nadmierna ilość wiąże się z występowaniem cukrzycy, depresji oraz nasileniem zespołu jelita drażliwego.

Niekorzystny wpływ na mikroflorę jelitową wykazuje również spożywanie cukru w dużych ilościach. Taka sytuacja prowadzi do stanów zapalnych jelit oraz nieprawidłowego funkcjonowania połączenia pomiędzy jelitami a mózgiem.

Warto również wspomnieć o diecie bezglutenowej, która ze względu na swoją popularność zyskała całą masę zwolenników. Nie należy zapominać, że dieta bezglutenowa stworzona została z myślą o osobach chorych na celiakię oraz nietolerancję laktozy o różnym podłożu. Stosowanie diety bezglutenowej przez osoby zdrowe wiąże się ze zmniejszeniem liczby pozytywnie wpływających bakterii, a zwiększeniem liczebności tych niekorzystnych dla zdrowia, zwiększając ryzyko zakażeń.

Jak dbać o prawidłową mikroflorę jelitową?

Odpowiednio zbilansowana i dostosowana do indywidulanych potrzeb dieta, jest kluczowa dla utrzymania prawidłowej mikroflory jelitowej.

Aby zachować w zdrowiu bakterie bytujące w jelitach, codzienny jadłospis musi składać się przede wszystkim z warzyw i owoców, tak by dostarczać odpowiednie ilości błonnika pokarmowego, nienasyconych kwasów tłuszczowych oraz białka pochodzenia roślinnego. Ponadto należy spożywać produkty pełnoziarniste, rośliny strączkowe, tłuste ryby, oliwę z oliwek, a także mięso oraz nabiał – jednak w mniejszych ilościach.

Codzienna dieta powinna składać się z produktów zawierających duże ilości witamin A i D, cynku, polifenoli oraz tryptofanu. Witamina A wykazuje działanie zapobiegające różnym infekcjom śluzówki i kosmków jelitowych, a także wspomaga utrzymanie ich właściwego stanu oraz kondycji. Natomiast witamina D pomaga zapobiegać wszelkim uszkodzeniom śluzówki oraz chorobom zapalnym jelit. Zaleca się suplementację witaminy D w okresie jesienno-zimowym, gdyż w tym czasie nie jest możliwa jej synteza w skórze. Warto również zwrócić uwagę na kwasy jednonasycone oraz wielonasycone z grupy kwasów Omega-3, które pozytywnie wpływają na regulację i stan mikrobiomu, zmniejszając stan zapalny jelit.

Czym są probiotyki oraz prebiotyki i jak wpływają na mikrobiotę?

Probiotyki

mikroflora jelitowa - kefir

Probiotyki są specjalnymi preparatami, które w swoim składzie zawierają żywe mikroorganizmy. Odznaczają się one pozytywnym działaniem na jelita, a tym samym organizm człowieka. Każdy probiotyk spełnia określone kryteria: konieczne jest, aby wykazywał się trwałością w trakcie przemierzania przewodu pokarmowego. Musi zatem być odporny na działanie kwasowego pH, kwasu solnego, znajdującego się w żołądku oraz wszelkich soków trawiennych.

Probiotyki szczególnie polecane są po przebytej antybiotykoterapii, która powoduje wyniszczenie naturalnej flory bakteryjnej jelit. Na rynku dostępne są gotowe produkty probiotyczne, lecz warto skłonić się ku naturalnym probiotykom, jakimi są przede wszystkim produkty sfermentowane, może to być:

  • Kiszona kapusta
  • Ogórki kiszone
  • Zakwas z buraków
  • Kwas chlebowy
  • Jogurt naturalny
  • Kefir
  • Maślanka
  • Ocet jabłkowy

Prebiotyki

mikroflora jelitowa - czosnek

Prebiotyki to niestrawione substancje pokarmowe, stymulujące prawidłowy wzrost mikroflory jelitowej. Przykładowe prebiotyki:

  • Soja
  • Nierafinowana pszenica oraz jęczmień
  • Surowy owies
  • Czosnek
  • Cebula
  • Cykoria

Podsumowanie

Chcąc zachować jelita oraz znajdującą się w nich mikroflorę w zdrowiu, należy odżywiać się racjonalnie. Dieta powinna być bogata w naturalne probiotyki oraz prebiotyki, które korzystnie wpływają na ludzki mikrobiom. Ważna również jest odpowiednia ilość wypijanej w ciągu dnia wody – około 2 litrów oraz regularna aktywność fizyczna.

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *