Metformina dla cukrzyka – prawda o metforminie

W ostatnim czasie głośno zrobiło się o zanieczyszczeniu przyjmowanej przez wiele osób chorujących na cukrzycę metforminy, środkami stanowiącymi zagrożenie dla naszego zdrowia i życia, odpowiedzialnymi m.in. za wywoływanie nowotworów. Zanim odstawisz swoje leki na cukrzycę, warto jednak wiedzieć co dokładnie ustalono i jakie są oficjalne zalecenia Europejskiej Agencji Leków i polskiego Ministerstwa zdrowia.

metformina dla cukrzyka - badanie cukru

Czym jest metformina?

O cukrzycy mówimy wtedy, kiedy dochodzi do przewlekłego przekroczenia prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Prowadzi on między innymi do uszkodzeń w układzie sercowo-naczyniowym, a także zwiększonej masy ciała i niewydolności kluczowych dla naszego organizmu narządów. Choć początkowo cukrzycę można leczyć przy pomocy odpowiedniej diety i regularnej aktywności fizycznej, często po pewnym czasie konieczne jest wdrożenie leczenia farmakologicznego.

Metformina jest jednym z najłatwiej dostępnych i wykazujących dużą skuteczność leków przeciwcukrzycowych. Z tego względu stanowi lek pierwszego wyboru w terapii cukrzycy typu 2. Jej działanie polega na zmniejszeniu oporności tkanek na działanie insuliny, a także zmniejszenie syntezy w glukozy w wątrobie, przez co w odpowiednio dobranych dawkach korzystnie wpływa nie tylko na gospodarkę węglowodanową pacjenta, ale również metabolizm tłuszczów, funkcje układu sercowo-naczyniowego, wagę ciała oraz krzepliwość krwi. Co więcej, nie jest ona metabolizowana przez wątrobę, przez co jej przyjmowanie nie obciąża dodatkowo tego organu.

Ze względu na swoje działanie, metformina często przepisywana jest również pacjentom, u których obserwuje się tzw. stan przedcukrzycowy. Oznacza on, że organizm coraz gorzej radzi sobie z przemianą węglowodanów. Obserwuje się wtedy nieznacznie podwyższony poziom glukozy na czczo we krwi, mieszczący się w zakresie 100-125 mg.

Metformina, ze względu na mechanizm swojego działania, przepisywana jest również w niektórych przypadkach zespołu policystycznych jajników, insulinooporności oraz niealkoholowego stłuszczenia wątroby.


Czytaj także: Dieta na bezsenność – czyli co jeść żeby dobrze spać


Formy terapii z metforminą

Metformina dostępna jest w dwóch postaciach farmaceutycznych:

· Preparatach natychmiastowego działania,

· Preparatach o stopniowym uwalnianiu.

W pierwszym przypadku metformina uwalniana jest natychmiast po przyjęciu i jest aktywna około 8 godzin. Tego typu preparaty należy więc przyjmować regularnie, 3 razy na dobę. Zaletą jest możliwe działanie dużymi dawkami leku. Wdrażając terapię początkowo zaczynamy od małych dawek dwa razy dziennie, a dopiero po pewnym czasie zaczynamy przyjmować 3 tabletki na dobę. W późniejszym okresie również często stosuje się coraz to większe dawki preparatu, aż do zalecanej dawki terapeutycznej.

W drugim przypadku metformina uwalniana jest stopniowo przez całą dobę, co pozwala ograniczyć przyjmowanie leku do 1 tabletki dziennie. Takie rozwiązanie pozwoliło też zminimalizować występowanie działań niepożądanych, ponieważ utrzymuje stężenie metforminy na stałym, bezpiecznym poziomie. W tym wypadku leczenie rozpoczynamy od przyjmowania małych dawek. Gdy upewnimy się, że są one dobrze tolerowane przez organizm, stopniowo zwiększamy je aż do uzyskania docelowej dawki terapeutycznej.

Zanieczyszczenie leków z metforminą

Niedawno Polskę obiegły informacje na temat tego, że preparaty zawierające metforminę mogą zawierać również NDMA, stanowiącą zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego. Zanieczyszczania wykryto w niektórych preparatach dostępnych na rynku farmaceutycznym w Singapurze, zaistniało więc podejrzenie, że mogą one występować również w Europie. Wiele pacjentów chorujących na cukrzycę zastanawia się więc czy powinni nadal przyjmować przepisane przez lekarza leki.

Oficjalne stanowisko Ministerstwa Zdrowia oraz Europejskiej Agencji leków jest jednak w tym wypadku zgodne: nie zaleca się odstawienia przyjmowanych preparatów. Jakie jest uzasadnienie dla takiej decyzji? Po pierwsze, zarówno Europejska Agencja Leków jak i polski Główny Inspektorat Farmaceutyczny do tej pory nie wykryły w żadnym z preparatów z metforminą zanieczyszczeń. Co więcej, poziom NDMA w preparatach z metforminą stwierdzony w Singapurze jest na tyle niski, że nie przekracza poziomu tej substancji, który może być obecny w naszym organizmie w związku ze spożyciem wody czy ogólnodostępnych produktów spożywczych.

Europejska Agencja Leków wydała jednak producentom tych preparatów nakaz przebadania wszystkich partii leków i podania wyników do publicznej informacji najpóźniej do 15 stycznia 2020.

Czym grozi gwałtowne odstawienie metforminy?

Nagłe odstawienie preparatów z metforminą może doprowadzić do gwałtownego podniesienia się poziomu glukozy we krwi. Może to zaskutkować nei tylko problemami z sercem i nagłym wzrostem ciśnienia tętniczego krwi, ale również w skrajnych przypadkach nefropatią cukrzycową, a nawet śpiączką cukrzycową. W związku z tym ryzyko wynikające z przyjmowania zanieczyszczonej metforminy jest zdecydowanie mniejsze niż skutki wynikające z gwałtownego przerwania terapii, zwłaszcza u chorych na cukrzycę typu 2.

Czym jest NDMA?

NDMA, czyli nitrozodimetyloamina to substancja stanowiąca produkt uboczny wielu procesów technologicznych i przemian metabolicznych, w tym m.in. syntezy metforminy. Cała grupa związków chemicznych określanych jako nitrozaminy, o udowodnionym działaniu kancerogennym została odkryta w połowie XX w. Na co dzień substancje te wykorzystywane są między innymi w testach oceniających skuteczność leków przeciwnowotworowych. Jako zanieczyszczenie zostały one stwierdzone w ostatnim czasie m.in. w preparatach z walsartanem, co doprowadziło do ustalenia nowych dopuszczalnych limitów stężeń – w przypadku metforminy jest to 0,03 ppm. Skąd NDMA w preparatach z metforminą? Jak już zostało wspomniane, może ono stanowić jeden z produktów ubocznych jej syntezy, głównie w sytuacji kiedy do produkcji leków używa się nieodpowiednio oczyszczonych surowców. Pojawieniu się NDMA w lekach sprzyja m.in. wykorzystywanie w procesie technologicznym azotanu sodu oraz trzeciorzędowych amin.

Natalia Kościółek

Natalia Kościółek - absolwentka analityki medycznej na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach, prywatnie pasjonatka zdrowego i aktywnego stylu życia. Dzięki swojemu wykształceniu doskonale wie, jak ważną rolę odgrywa odpowiednia dieta i aktywność fizyczna w utrzymaniu naszego ciała w zdrowiu i dobrym samopoczuciu na długie lata.

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *